31 augustus 1941 Obrechtlaan 11 Bilthoven

vorige pagina 

Floor Sickenga 1927

Ik, Floor, was toen een jochie van nog geen veertien jaar, maar ondanks dat kan ik mij nog steeds heel levendig een reeks feiten herinneren van die ongelukzalige en door rampspoed doordrenkte dag in mijn leven. 

Het begon allemaal erg vredig: 't was immers de verjaardag van H. M. Koningin Wilhelmina, 'onze vorstin in ballingschap'. Het was vrij helder weer, evenals de avond daarvoor, toen er een Vickers Wellington overvloog. Het motorgeluid deed vermoeden dat het toestel niet op weg was ergens naar toe, maar zo'n beetje rondvloog.

Ik maakte in die tijd een studie van het motorgeluid van verschillende vliegtuigen en kon daardoor uitmaken of het vriend of vijand was die overvloog. De Wellington die ik hoorde op 30 augustus 1941 kan zeer zeker het toestel geweest zijn waaruit de zeeofficier Hans Zomer gedropt werd. Hans Zomer zag ik heel eventjes toen hij op een fiets kwam aanrijden en meteen verdween naar de achtergarage, waar Jaap zijn geheime zender had. Daar wist ik toen niets van af.

Die vredige morgen van 31 augustus vroeg vader mij of ik met de hond 'Boy' wilde uitgaan. Boy aan de riem genomen liep ik de Obrechtlaan af richting Poelman, waar een familie met gelijkluidende naam woonde en waar altijd maar kinderen werden geboren. Tussen het huis Poelman en het volgende pand was een onbebouwd stukje grond. Toen de hond en ik er langs kwamen kropen daar kerels over de grond

op een manier die je later - in militaire dienst - de tijgersluipgang zou noemen. Wat ik niet kon weten was, dat deze mannen deel uitmaakten van de Sicherheitsdienst en dat ze bezig waren het huis Obrechtlaan 11 te omsingelen. IK schrok nogal van het vreemde gedoe en stevende direct aan op huis. Ik was te jong om te begrijpen wat er aan de hand was. Eventueel zou een waarschuwing toen al te laat geweest zijn en op een schietpartij uitgelopen zijn... 

Bij ons hek gekomen fietste juist een persoon binnen met een lichte regenjas. Later

zou blijken dat dit Hans Zomer was, in de val gelopen door infiltratie in het verzet door de Duitse contraspionage. Boy weer thuisgebracht zag ik onze tamme kraai 'Ka' die van het openstaande raam van de keuken naar het eveneens openstaande raam van de badkamer vloog. Het was langzamerhand tijd om te ontbijten. Dat had iets feestelijks, gekleurde oranje muisjes waren er, want het was immers Hare Majesteit Koningin Wilhelmina's verjaardag. Doch het lot wilde anders, Nauwelijks aan tafel gezeten - het was toen zo tegen negen uur, hoorde n we lawaai buiten. Ogenschijnlijk van alle kanten kwamen er mannen aanrennen met getrokken revolvers. Vader deed de tuindeuren  naar het terras open onder het geluid van kerels  die schreeuwden dat ze van de Sicherheitsdienst waren. De SD dus.

Er staat me ergens bij, of is het maar een idee, dat er voor de deuren die vader open maakte, een man stond die zei: 'Offenen bitte, Sicherheitsdienst'. We werden onder geleide  van de SD agenten naar buiten gedwongen en opgesteld tegen de muur onder vaders balkon (het balkon van zijn kamer was op de eerste verdieping).

'Wij', dat waren vader, moeder, Tru, Niek en ik. We werden daar opgesteld om uit het zicht te zijn wat zich afspeelde bij Jaap's kamer. Ik weet dan ook niet wat zich daar afspeelde. Maar naar zeggen schijnen Jaap en Hans Zomer gepakt te zijn, terwijl zij met Engeland in verbinding waren. We mochten na enige tijd weer naar binnen aan de ontbijttafel. Juist toen reden er wagens weg met Jaap en met Hans. Ze reden weg in Hanza's en Mercedessen. Van dat bekende type dat ook de Gestapo gebruikte. Van feestelijk eten kwam natuurlijk niet veel meer.

Ter zelfde tijd dat wij overvallen werden door de SD, werd onze dienstbode Dina door het openstaande keukenraam bedreigd door een paar SD mensen. Zij ging gillen en daarmee schrok ze weer de kraai op die op zijn beurt weer de SD een ongemakkelijk gevoel gaf. Dina wist van een en ander af, maar heeft daarover nooit gepraat met de SD.

Toen wij weer aan tafel zaten - of we aten weet ik niet - ik voelde me rot, ontspon zich een gesprek tussen een SD agent en vader. Vader zei in het Duits zoiets als 'daar gaat mijn zoon'. De SD -man zei toen dat hij zich het gemis kon indenken daar hij zelf net een zoon aan het oostfront verloren had.... Toen we klaar waren met ontbijt hoorde ik steeds de wc gaan. Het bleek later dat de heren van de SD elkaar aflosten want er was toch een soort angst ontstaan hoe dit avontuur aan de Obrechtlaan zou aflopen. na het eten verdwenen vader en moeder om de beurt in de achterkamer waar zij , het moet gezegd worden, op een humane manier verhoord werden door de SD.

Zowel moeder als vader wisten van Jaap's verzet af. Ook oom Coos Bor, die zelf ook een en ander te maken had met het verzet, waarschuwde vader en moeder in een brief. Die brief had moeder tijdens het verhoor in de achterkamer... Zij moest nodig naar de wc en mocht dat van de SD. Ze speelde het klaar om in de luttele ogenblikken op de wc de brief van oom Coos in stukjes te scheuren en door te trekken. Dappere moeder hadden wij.

Tegen half elf/elf uur kwamen niets vermoedend de Overdijkinks op bezoek.Die mensen moeten zich een rotje geschrokken zijn. het was maar een kort bezoek, dat bestond uit een ondervraging door de SD. Daarna mochten zij naar huis. Bij thuiskomst werden ze opgewacht door de SD. Tegen de middag bleek, dat vader, moeder en Tru afgevoerd zouden worden. De Duitsers wilden het huis en Jaap's garage alleen hebben.

Tegen de middag kwam Net naar huis. Voor zover ik me kan herinneren kwam zij van de familie Schimmel maar ,mijn geheugen laat mij daarbij een beetje in de steek. In ieder geval was het een bewogen weerzien en net wilde piano spelen wat zij niet mocht van de SD. Ook werd haar gevraagd wat zij bedoelde met een flitspuit.

De flitspuit was een uitvinding van de toneelvereniging de Eekhoorns. Die voerden iets op ter gelegenheid van het 25-jarig huwelijksfeest van vader en moeder. In die flitspuit werd onder andere gewag gemaakt van het feit, dat Net het vliegveld Soesterberg had verkend. Later bleek dat de SD het feest, dat op 19 augustus 1941 plaatsvond, had afgeluisterd.

Enige tijd nadat Net thuisgekomen was, liep zij volgens mij naar een van de erker ramen en opende die en riep luid naar iemand. Ik hoor 't nog: 'Niet thuiskomen meisje, weg wezen'. Het meisje was Ick, die nog net op tijd gewaarschuwd werd dat er iets niet pluis was bij ons. Wat Ick verder gedaan heeft na die voor haar hele nare gewaarwording weet ik niet.  (Maar dat zal zij zelf vertelen).

Er kwam 's middags ook nog een hoge Duitse militair aan te pas. Oberleutenant Streiger of zoiets. DE naam is niet goed geschreven, maar zoiets was het wel. Hij kwam de zendinstallatie bekijken van Jaap.  Streiger was zelf van de Duitse contraspionage, direct onder Canaris zijn chef, verantwoordelijk voor het Engelandspiel.  

Moeder las Niek en mij voor 's middags. Een Russisch verhaal en de SD luisterde mee want er kwamen namen in voor als Kiew, Sebastopol en Charkow. Juist die steden die door de Duitsers bezet waren. Later in de middag werd vader weggevoerd en een blinde woede maakte zich van mij meester. Naar ik was maar een kind. Wat kon je doen? Daarna vertrok Trudi Pot. Toen moeder aan de beurt was om naar de Gansstraat in Utrecht afgevoerd te worden, kon zij eerst nog Niek en mij naar de Overdijkinks sturen. Toen zij weg reed zei de SD: 'das Oraniën Sonnetje geht under'.  Half in het Duits , half in het Nederlands. 

Toen zij in het huis van bewaring aankwam was het eerste wat zij hoorde, dat zij in cel dat en dat opgesloten zou worden, 'aber nicht bei Fräulein Pot'. Toen ze een formulier moest invullen zei moeder: 'ik heb geen bril, geef mij die maar van mijn man'. Prompt kwam er eentje opdagen met vaders bril. Moeder wist nu dat beiden, vader en Tru, ook in het huis van bewaring waren opgesloten.

Niek en ik gingen naar Overdijkink. Ik later naar de 'Pontjes' in Utrecht. Het is nog de dag van vandaag een afschuwelijke gewaarwording daar aan te denken. Die 31 augustus 1941, nu meer dan vijftig jaar geleden.

Florent Sophius Sickenga

Linköping, Zweden  12-01-1992

als kleine jongen is Floor altijd al bezig met  vliegtuigen. Het werd zijn beroep; bij Saab in Zweden. In 1941 had hij al vrijwel de complete luchtvloot van de Geallieerden op modelschaal in zijn kamer.